Ο αστυνομικός κόσμος του Γιάννης Κανδήλας δεν γεννήθηκε για να χαρίζει εύκολες συγκινήσεις. Δεν τον ενδιαφέρει μόνο το έγκλημα, αλλά η αποσύνθεση που προηγείται του εγκλήματος. Στην «Άγρια Νύχτα» και στο «Χρυσό Κουτί», ο φόνος δεν πέφτει σαν κεραυνός· ωριμάζει αργά μέσα σε σπίτια πλούσια, ψυχές άδειες και ανθρώπους που κουβαλούν μυστικά σαν δηλητήριο στις φλέβες τους.

Ο Κανδήλας γράφει με εκείνη τη σπάνια ραδιοφωνική θεατρικότητα που δεν βασίζεται στις κραυγές, αλλά στις παύσεις. Στα βλέμματα που δεν βλέπουμε, στις ανάσες που ακούμε μέσα στο σκοτάδι. Και τα δύο έργα μοιάζουν σαν δύο όψεις της ίδιας καταραμένης νύχτας: στο ένα κυριαρχεί η απληστία των ζωντανών, στο άλλο η εκδίκηση της μνήμης.

Η «Άγρια Νύχτα» είναι ένα ασφυκτικό οικογενειακό δράμα μεταμφιεσμένο σε αστυνομικό μυστήριο. Η βίλα της Βάρκιζας λειτουργεί σαν χρυσοποίκιλτη φυλακή. Ο Γιώργος Αποστόλου, εύπορος και άρρωστος, δεν φοβάται τόσο τον θάνατο όσο εκείνους που περιμένουν να πεθάνει. Η γυναίκα του Χρύσα κινείται σαν αρπακτικό που βαρέθηκε να κρύβεται. Η Άννα στέκεται ανάμεσα στην αδελφική αγάπη και στο συμφέρον. Ο Πέτρος αιωρείται σαν άνθρωπος δίχως ηθική ρίζα. Κανείς δεν είναι αθώος. Και αυτό είναι το πιο δυνατό στοιχείο του έργου.

Ο Κανδήλας δεν χαρίζει εξιδανικεύσεις. Οι σχέσεις εδώ έχουν σαπίσει από μέσα. Ο έρωτας έχει γίνει εξάρτηση, ο γάμος οικονομική σύμβαση, η συγγένεια ένας διακριτικός πόλεμος γύρω από μια διαθήκη. Μέσα στη δεκαετία του ’80 – εποχή επίπλαστης κοινωνικής ανόδου και νεοπλουτισμού – ο συγγραφέας πιάνει κάτι βαθύτερο: τον τρόμο του ανθρώπου που αντιλαμβάνεται πως το χρήμα δεν αγοράζει αγάπη, αλλά πρόθυμους κληρονόμους.

Από την άλλη, το «Χρυσό Κουτί» κινείται πιο εσωτερικά, σχεδόν υπνωτικά. Εδώ δεν δεσπόζει η οικογενειακή ίντριγκα αλλά το τραύμα. Ένα παιδί που επέζησε από μια απαγωγή επιστρέφει, χρόνια αργότερα, στον τόπο όπου η μνήμη του κόπηκε στα δύο. Ο Nick Chalmer δεν είναι ήρωας αστυνομικού έργου· είναι άνθρωπος που φοβάται να θυμηθεί. Και αυτή η ιδέα κάνει το έργο σχεδόν ψυχαναλυτικό.

Ο ντετέκτιβ Liu Alchair λειτουργεί σαν αρχαιολόγος της ανθρώπινης συνείδησης. Δεν ψάχνει μόνο ποιος σκότωσε. Ψάχνει τι θάφτηκε. Το λιμάνι, οι αποθήκες, η χειμωνιάτικη ατμόσφαιρα, όλα δημιουργούν μια αίσθηση μεταβατικότητας – σαν οι χαρακτήρες να στέκονται μόνιμα ανάμεσα σε δύο κόσμους: στην αλήθεια και στη λήθη.

Κι εδώ βρίσκεται η μεγάλη συγγένεια των δύο έργων. Στην «Άγρια Νύχτα» οι άνθρωποι θέλουν να κρύψουν το έγκλημα πριν συμβεί. Στο «Χρυσό Κουτί» θέλουν να θάψουν ένα έγκλημα που συνέβη ήδη. Στο πρώτο έργο το δηλητήριο περνά στο σώμα. Στο δεύτερο περνά στη μνήμη.

Σήμερα, σε μια εποχή όπου οι άνθρωποι αλλάζουν πρόσωπα με την ταχύτητα που αλλάζουν οθόνες, αυτά τα έργα ακούγονται παράξενα σύγχρονα. Οι οικογένειες εξακολουθούν να διαλύονται σιωπηλά πίσω από κλειστές πόρτες. Το χρήμα εξακολουθεί να μεταμορφώνει τον άνθρωπο σε θηρευτή. Και το τραύμα εξακολουθεί να επιστρέφει όταν όλοι πιστεύουν πως έχει θαφτεί.

Προσωπικά, θεωρώ πως ο Κανδήλας πετυχαίνει κάτι δύσκολο: κρατά τον ακροατή σε αγωνία χωρίς να θυσιάζει την ανθρώπινη διάσταση. Δεν γράφει μόνο «ποιος σκότωσε ποιον». Γράφει για ανθρώπους που έχουν ήδη καταστραφεί πριν από τον φόνο. Γι’ αυτό και τα έργα του αφήνουν εκείνη τη βαριά επίγευση παλιού νυχτερινού θεάτρου – σαν να άκουσες ιστορίες βγαλμένες από σπίτια όπου τα φώτα έσβησαν, αλλά οι ψίθυροι συνεχίζουν.

Στο τέλος μένει ένας βαθύς στοχασμός. Ο άνθρωπος φοβάται τον δολοφόνο, αλλά σπανιότερα φοβάται αυτό που γεννά τον δολοφόνο: τη μοναξιά, την απληστία, την εγκατάλειψη, τη μνήμη που σαπίζει αμίλητη μέσα του. Και τότε καταλαβαίνεις πως το πιο επικίνδυνο κουτί δεν είναι χρυσό. Είναι η ίδια η ανθρώπινη ψυχή.

Χρυσό κουτί

Ηχογράφηση: 1981 Ραδιοσκηνοθεσία: Γιώργος Μεσσάλας Ακούγονται οι ηθοποιοί: Αλέκα Κατσέλη, Μάκης Ρευματάς, Νίκος Νικολάου, Δήμητρα Δημητριάδου, Βασίλης Μαλούχος, Ζώρας Τσάπελης, Βίκυ Βανίτα, Τρύφων Καρατζάς, Νίκος Γαλανός, Αντιγόνη Γλυκοφρύδη

Άγρια νύχτα

Ραδιοσκηνοθεσία: Αργύρης Πιπέρης Ακούστηκαν οι ηθοποιοί: Αλμπέρτο Εσκενάζυ, Βίκυ Βανίτα, Γιώργος Μοσχίδης, Γιάννης Παπαϊωάννου, Δήμητρα Δημητριάδου, Αντώνης Λιώτσης, Λευτέρης Ελευθεριάδης, Εύη Γκίνη, Δημήτρης Ζακυνθινός

📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!

https://www.youtube.com/@angeligeorgia808

Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο

👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support

Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι

👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67

🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖