Το ψέμα, όταν εγκαθίσταται αναπαυτικά στην καθημερινότητα, απαιτεί διαρκώς καινούργιους υπηρέτες. Στο «Άνθος του Κάκτου», οι Πιερ Μπαριγιέ και Ζαν-Πιερ Γκρεντύ μετατρέπουν αυτή την απαίτηση σε κωμωδία ερωτικής αναστάτωσης και συναισθηματικής αφύπνισης. Πίσω από τις ευφυείς παρεξηγήσεις, ένας άνδρας διεκδικεί την ελευθερία του κατασκευάζοντας την ανελευθερία μιας γυναίκας. Και μια άλλη γυναίκα, μαθημένη να υπηρετεί αθόρυβα, ανακαλύπτει πως δικαιούται επιτέλους να πρωταγωνιστήσει.

Ο Ζυλιέν, επιτυχημένος οδοντίατρος, έχει επινοήσει σύζυγο και παιδιά για να απολαμβάνει τον έρωτα της Τόνιας χωρίς τις συνέπειες της δέσμευσης. Η υποτιθέμενη οικογένεια λειτουργεί σαν ακαταμάχητο άλλοθι: εκείνος εμφανίζεται δεσμευμένος από περιστάσεις τις οποίες δήθεν δεν ελέγχει. Όταν όμως η απελπισία της νεαρής γυναίκας την οδηγεί σε απόπειρα αυτοκτονίας, η βολική μυθοπλασία αποκτά πραγματικό ανθρώπινο κόστος. Η απόφασή του να την παντρευτεί δεν αρκεί. Το προηγούμενο ψέμα χρειάζεται τώρα σύζυγο, συνάντηση και διαζύγιο.

Εδώ ενεργοποιείται η δεξιοτεχνία της μπουλβάρ κωμωδίας. Κάθε εξήγηση πολλαπλασιάζει όσα πρέπει να εξηγηθούν και κάθε διευθέτηση προετοιμάζει την επόμενη ανατροπή. Οι συγγραφείς οργανώνουν έναν μηχανισμό όπου ο κατασκευαστής της απάτης γίνεται αιχμάλωτος των κατασκευών του. Το γέλιο γεννιέται από την απόσταση ανάμεσα στην αυτοπεποίθηση του Ζυλιέν και στην αυξανόμενη αδυναμία του να διευθύνει τους άλλους. Ο άνθρωπος που θεωρούσε τις σχέσεις διαχειρίσιμες ανακαλύπτει ότι τα αισθήματα δεν υπακούουν σε σκηνοθετικές εντολές.

Η Στεφανί, επιστρατευμένη για να υποδυθεί τη σύζυγο, αποτελεί το ουσιαστικό δραματικό κέντρο. Η αυστηρότητά της μπορεί να διαβαστεί ως άμυνα μιας γυναίκας που έχει περιορίσει τις επιθυμίες της προκειμένου να παραμένει χρήσιμη και αξιοπρεπής. Η επαγγελματική αφοσίωση προσφέρει εγγύτητα στον αγαπημένο άνδρα αλλά συγχρόνως παγιώνει την αφάνειά της. Παίζοντας έναν ξένο ρόλο, αποκτά χώρο για δικές της χειρονομίες, χιούμορ και διεκδικήσεις. Η μεταμόρφωσή της είναι πρωτίστως αλλαγή σχέσης με τον εαυτό της.

Αυτή η άνθηση απαιτεί, ωστόσο, προσεκτική ανάγνωση. Θα αδικούσαμε τη Στεφανί αν θεωρούσαμε ότι αποκτά αξία μόνον όταν γίνεται επιθυμητή. Η ευφυΐα, η ευαισθησία και η ζωτικότητά της προϋπήρχαν της ανδρικής αναγνώρισης. Εκείνο που αλλάζει είναι η δυνατότητα να τις εκφράσει. Αντίστοιχα, η ζήλια του Ζυλιέν δεν πιστοποιεί αυτομάτως συναισθηματική ωριμότητα. Αποκαλύπτει επίσης πόσο εύκολα η συνήθεια μεταμφιέζει την κτητικότητα σε αγάπη, ιδιαίτερα όταν κάποιος θεωρεί δεδομένη τη διαθεσιμότητα του άλλου.

Η Τόνια διαθέτει μεγαλύτερη ηθική αντοχή απ’ όση υποδηλώνει η φαινομενική αφέλειά της. Αρνείται να θεμελιώσει την ευτυχία της πάνω στη δυστυχία μιας άλλης γυναίκας. Έτσι, η απαίτησή της να συναντήσει τη σύζυγο αποδιοργανώνει το σχέδιο του εραστή της. Η απόπειρά της, όμως, παραμένει το σκοτεινό σημείο της κωμωδίας: η οδύνη δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως απόδειξη ανώτερου έρωτα. Ο Ιγκόρ προσφέρει μια διαφορετική δυνατότητα σχέσης, στηριγμένη περισσότερο στην παρουσία παρά στην αναβολή.

Πρωτοπαρουσιασμένο στο Παρίσι το 1964, το έργο ανήκει σε μια θεατρική παράδοση που αντλεί κωμική ενέργεια από την αστική ευπρέπεια και τις ερωτικές της αντιφάσεις.

Η επαγγελματική επιτυχία του άνδρα συνυπάρχει με την προσδοκία ότι οι γυναίκες θα προσαρμόζουν τη ζωή τους στις ανάγκες του. Το έργο αναστατώνει αυτή την τάξη, χωρίς να αποδεσμεύεται πλήρως από αυτήν: το ζευγάρωμα προσφέρει τη συμβατική λύση, ενώ η αφύπνιση της Στεφανί ανοίγει ένα ουσιαστικότερο ερώτημα για τη γυναικεία αυτονομία.

Σήμερα, το άλλοθι του ανύπαρκτου γάμου μπορεί να αντικατασταθεί από αόριστες υποσχέσεις, διαρκή εργασιακή πίεση ή την επίκληση μιας συναισθηματικής αδυναμίας. Η λειτουργία παραμένει ίδια: κάποιος κρατά τον άλλον σε αναμονή, απολαμβάνοντας όσα εκείνος προσφέρει. Για μένα, η διαχρονική δύναμη του έργου βρίσκεται ακριβώς στην έξοδο από αυτή την αναμονή. Ο κάκτος δεν ανθίζει επειδή αποδεικνύεται άξιος αγάπης. Ανθίζει όταν η ζωή του παύει να εξαντλείται στην εξυπηρέτηση των άλλων. Και τότε το γέλιο αποκτά βάθος: μας καλεί να αναγνωρίσουμε ποιον αφήσαμε αθέατο, αρχίζοντας από τον ίδιο μας τον εαυτό.

© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς

Συντελεστές.. Συγγραφείς.. Πιερ Μπαριγιέ & Ζαν-Πιερ Γκρεντύ

Μετάφραση Ραδιοφωνική Προσαρμογή- Ντόρα Βολανάκη Μουσική Επιμέλεια.. Πάνος Παπαευσταθίου Επιμέλεια Ήχων Δανάη Ευαγγελίου Ρύθμιση Ήχου Βασίλης Καρράς

Έτος Ηχογράφησης1972 ⠀

Ακούγονται οι ηθοποιοί (με αλφαβητική σειρά).. Στράτος Αλεξίου.. Ελένη Ανουσάκη.. Γιάννης Αργύρης.. Λευτέρης Βουρνάς.. Μαίρη Λαλοπούλου Υβόνη Μεταξάκη.. Θεοχάρης Νάζος.. Κώστας Ρηγόπουλος.. Ελένη Χατζηαργύρη.. Ιάκωβος Ψαρράς.

📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!

https://www.youtube.com/@angeligeorgia808

Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο

👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support

Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι

👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67

🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖