De Historische Marathon van 1960: Een bijzondere Olympische gebeurtenis in Rome.

The 1960 Olympic Marathon in Rome marked a pivotal moment in athletic history, distinguished by its unprecedented course and the remarkable performance of Ethiopian runner Bikila Abebe. This episode delves into the details of this iconic marathon, highlighting the unique circumstances that set it apart from previous events, including its early start time and the absence of a traditional stadium finish. We explore the chaotic pre-race environment, which culminated in Abebe's historic victory, achieved while running barefoot—an act that resonated deeply with spectators and transformed him into a global symbol of endurance and excellence. Furthermore, we reflect on the implications of his triumph for Ethiopia and the broader African continent, as Abebe's success heralded a new era for African athletes on the world stage. The narrative not only celebrates Abebe's athletic prowess but also examines the socio-political context surrounding his achievements, solidifying his legacy as one of the greatest marathon runners in history. The year 1960 marks a significant juncture in the history of athletic competition, particularly highlighted by the distinctive features of the Rome Olympic Marathon. Notably, this marathon diverged from its predecessors in its early scheduling, moving away from the confines of the Olympic Stadium for the first time since the inception of the modern Olympics in 1896. The marathon's path wound through the historic streets of Rome, culminating at the monumental Arco di Constantino, providing a breathtaking backdrop that elevated the event's grandeur. However, the commencement of the race was marred by a chaotic delay, attributed to a disorganized throng of eager participants, which necessitated intervention from the officials to restore order before the race could finally begin. Despite this tumultuous start, the marathon unfolded into a spectacular event that captivated millions of viewers across Europe and the United States, thanks to the burgeoning reach of television. The race featured an unprecedented number of 69 competitors from 35 nations, setting the stage for an unforgettable contest of endurance and strategy. Bikila's victory in the marathon not only secured him a place in sports history but also served as a powerful emblem of national pride for Ethiopia. The aftermath of his triumph was marked by a fervent reception upon his return, orchestrated by Emperor Haile Selassie, who bestowed upon Bikila honors befitting a national hero. This celebration underscored the broader implications of his victory, as it symbolized a triumph over historical grievances, particularly those stemming from Italy's past colonial endeavors in Ethiopia. Furthermore, Bikila's subsequent achievements, including his remarkable performance in the 1964 Tokyo Olympics, where he again claimed the gold medal, solidified his legacy as one of the greatest marathon runners in history. Tragically, his career was cut short due to a severe accident, which left him wheelchair-bound, yet his indomitable spirit and the impact of his achievements continue to inspire athletes and nations alike, evidencing the transformative power of sport.

Takeaways:

• The 1960 Rome Olympic Marathon distinguished itself with a record number of participants.
• Bikila Abebe's victory in the marathon marked a significant achievement for Ethiopian athletics.
• Abebe notably ran the marathon barefoot, showcasing his unique approach to the competition.
• The event was televised, allowing millions to witness the marathon for the first time.
• The historical context of the marathon reflects the political and cultural environment of the time.
• Abebe's journey from a humble background to Olympic champion illustrates the power of determination.

Companies mentioned in this episode:

• Volkswagen
• New York Times
• Belg van Dendriessen

De Olympische Marathon van Rome onderscheiden zich op een aantal punten van al de voorgaande.

Ten tweede waren de start en finish niet in het Olympisch stadion.

De eeuwige stad, zoals Rome vaak genoemd wordt, biedt tal van historische plaatsen om deze langste afstand caché te geven.

En bij de monumentale Arco di Constantino was de eindstreep getrokken.

Om kwart voor zes, vijftien minuten later dan de draaiboeken aangaven, vertrokken de deelnemers.

Die vertraging was veroorzaakt doordat vlak voor het vertrek sprake was van een complete chaos.

Ad Paulen, de official, belast met de organisatie, zag zich dan ook genoodzaakt eerst orde te scheppen in de meute ongeduldige lopers.

Dat duurde wel tien minuten.

De Marathon van Rome bracht wat de Italianen ervan verwacht hadden.

Het werd een groots spektakel, waar decennia later nog over gesproken werd.

Voor het eerst in de geschiedenis genoten, dankzij de snelle opkomst van televisie in West-Europa en de Verenigde Staten, miljoenen sportliefhebbers gelijktijdig van deze marathon.

Nog nimmer was het deelnemersveld zo groot geweest.

69 Lopers uit 35 landen.

Temidden van dit elitaire gezelschap maakten ook twee broers uit Ethiopië, Bikila en Wakwira Abebe, hun olympisch debuut.

Hun land had 12 sporters naar Rome gezonden.

Zes atleten en zes wielrenners.

De Marokkaan Rady, 29 jaar oud, en Bikila Abebe, waar we het net al over hadden, twee onbekenden dus, hadden de koepositie op een gegeven moment veroverd.

De Belg Van Dendriessen volgde op een achterstand van een halve minuut.

Bikila Abeben had van zijn Zweedse trainer Onni Niskanen opdracht gekregen Nimmer Radi met nummer 26 en Popov met nummer 69 te laten gaan.

De onervaren loper uit Ethiopië kon deze twee nummers dromen.

Meer dan eens heeft hij later verteld dat hij nog steeds de jongensdroom koesterde eens deel uit te maken van de keizerlijke garde.

Op 20-jarige leeftijd ging die droom voor hem in vervulling.

Een groot geluk voor zijn latere sportloopbaan was dat de Zweed Niskanen toen de tijd trainer en sportinstructeur van de Garda was.

Die zag vanaf het eerste moment het natuurlijke talent in Bikila Abebe.

Hij groeide op in een boerengezin hoog in de bergen.

Na de eerste trainingen en onderzoeken kwam men al snel tot de conclusie dat Bikila over een geweldige conditie bescherkte.

Zijn grote longinhoud was vooral tot stand gekomen door het leven op de grote hoogte.

Abebe verwierf in Rome wereldfaam, omdat hij de superlange afstand op blote voeten aflegde.

Schoenen vond hij op dit mooie parcours overbodig.

Die had men alleen nodig in de bergen, vond hij.

De baan bij de garde betekende dat hij en zijn gezin naast een goed inkomen ook verzekerd waren van degelijke voeding en huisvesting.

Verder kreeg hij ruim de tijd sport te beoefenen.

Wat Abebe niet wist, was dat de Marokkaan Radi vlak voor de start als afleidingsmanoeuvre een ander shirt had aangetrokken waarop het nummer 185 bereikte.

Nadat hij gedurende enkele minuten met de Marokkaan de meute had aangevoerd, kreeg Abebe in de gaten dat hij met radio had te maken en dat het nummer dus niet meer klopt.

De twee Afrikaanse lopers bleven als een Siamese tweeling het tempo aangeven.

Achter hun was de Nieuw-Zeelander Barry Magré aan een opmars begonnen.

De achtervolgers wisten tot 25 kilometer de schade te beperken, tot 24 seconden.

Waarna vervolgens de achterstand toch wel snel opliep.

Bij 30 kilometer was de voorsprong reeds tot 2 minuut 23 vergroot.

Wat de buitenwereld niet wist, was dat de ABB zich zeer zorgvuldig op de marathon had voorbereid.

In de omgeving van de hoofdstad was een parcours genagemaakt dat sterk overeen kwam met dat van Rome.

Bikila Abebe won met 25 seconden voorsprong op Radi Deze Klassieker.

Deze militair in dienst van de Franse Vreemdelingenlegioen was ten tijde van de Olympische Marathon houder van het werelduurrecord.

Hij boekte vooral in cross-countries grote successen.

Barry Magee van Nieuw-Zeeland won na een sterke en moedige race het brons op ruim twee minuten na de winnaar.

Ja, en toen was er feest.

Bij de zorgvuldige voorbereiding had men Abeben nogal eens met morele aspecten geconfronteerd.

Regelmatig was hem op de erezaak gewezen.

Een triomf van een onderdaan van keizer Haile Selassie in Rome zou een enorme erreur en het zelfbewustzijn van dit land ten goede komen.

Zo ver was het nog niet.

Zijn trainer had hem voor de aanvang een paar zaken ingeprent.

Nimmo mocht hij de sprint inzetten voor een goed herkenbaar punt op de route.

De obelisk van Axum, dit fraaie stukje architectuur, hadden de Italianen geannexeerd en in Italië opnieuw opgebouwd.

Eens was het een symbool van de oude hoofdstad van Ethiopië geweest.

Die obelisk stond ongeveer één kilometer voor de eindstreep en dat punt luidde voor de abebe het uur de waarheid in.

Op die laatste duizend meters sloeg de blootvoetslopende abebe zijn slag.

Na een tussensprint had hij in een onbezien een voorsprong gebouwd.

Hoe zijn zwoegende rivaal ook trachtte dit ongedaan te maken, Het lukte niet.

Met zeker 50 meter voorsprong passeerde Abebe dus de eindstreep.

Zelf verkeerde hij in de veronderstelling dat hij nog verder moest, ondanks alle toejuichingen, en versnelde het tempo nog meer.

Plotseling merkte hij dat de ingeslagen straat doodliep.

In de enorme mensenmenigte ontdekte hij zijn trainer.

Opgewonden vertelde die hem dat hij de triomfator was in de nieuwe Olympische recordtijd.

Abebe kon dat nauwelijks geloven.

Acht minuten sneller dan de legendarische Satopek.

Dat wilde er bij deze lijfacht des keizers op de voorhand niet in.

Voorzichtig wuift hij dat idee weg met de opmerking, laten we de officiële tijdwaarneming maar even afwachten.

Pas dan was er er zekerheid.

Toen die bevestigde dat het juist was, raakte Abebe in extase.

Met een serie luchtsprongen gaf hij lucht aan zijn opwinding.

Kranten berichten de volgende dag, de leeuw van Ethiopië heeft in Rome gebruld.

En dan is het inmiddels avond om 11 uur.

En toen speelde zich in het keizerlijk paleis iets unieks af.

Na tal van beraadslaging in het kabinet besloot de minister van voorlichting dat de keizer dit goede bericht nog voor het slapengaan moest voornemen.

Er was moed voor nodig om de keizer op dat oogblik in zijn studeerkamer te storen.

Na binnenkomst vertelde de minister, Majesteit, we hebben in Rome een gouden medaille gewonnen op de marathon.

Er kwam een grijs op het gelaat van de 68 jaar oude neeghoes.

Zonder zich te bedenken gaf hij de minister de volgende opdracht mee.

Bikila Abebe, soldaat van mijn lijfwacht, wordt bij terugkomst ingehaald als waar hij een prins van koninklijke bloeden.

De wil des keizers geschieden.

De dag dat de abebe per vliegtuig naar zijn geboorteland terugkeerde, was een van de meest opwindende uit haar geschiedenis.

Het vliegveld waarop de atleten zouden aankomen, was in de vroege morgen veranderd in een heksenketel.

Die zouden met de keizer, abebe, de eer brengen die hem toekwam.

Ook stonden er een paar duizend galakrijgers aangetreden.

Deze overwegend nomadische herders, van afkomst hamitisch, vormde een kleurrijk schouwspel gekleed in een traditionele tenue en gezeten op vurige Arabische paarden met in de rechterhand een lans.

Een militaire kapel van meer dan 140 in felrode uniformen gestoken muzikanten speelde de bekende marsen.

Her en der op het vliegveld bezongen de ministrelen de heldendaden van Bikila Abebe.

De meeste aandacht trok in dit bonte gezelschap de mascotte van de lijfacht.

Een twee jaar oude leeuw, van meer dan 140 kilo, met geweldige manen.

Het roofdier zat op de motor van een jeep, die met een houten platform was verstevigd.

Slechts een dun touwtje, door drie mannen vastgehouden, hield deze mascotte in toom.

De leeuw droeg de naam van trots en joeg even later duizenden mensen de stuipen op het lijf.

Hij sprong van de motorkap af en maakte aanstalten een kijkje te nemen op een van de vele tribunes die voor dit feest waren opgetrokken.

Met inzet van al hun krachten slaagden de drie bewakers erin de leeuw van dat voornemen af te nemen.

Na een paar uitingen van ongenoegen De leeuw brulde hard, gaf het dier zich gewonnen.

Met veel takt en overredingskracht kregen de oppassers trots weer op zijn stek.

Een half uur later speelde zich op het vliegveld hectische toestand af.

De held, waar alles op deze dag om zou draaien, daalde uit de hemel neer.

Nauwelijks was de glanzende reus geland, of euforie sloeg toe in alle toonaarden.

Militairen en politiefunctionarissen die belast waren met orde, stonden met de handen in het haar.

De enorme mensenmenige was door het dolle heen.

Na veel moeite slaagde Bikila Abebe erin om zijn vrouw en moeder te omhelzen.

Uit veiligheidsoverwegingen maakte officieren snel een einde aan de begroeting.

Abebe werd op een vrachtwagen geloodst.

Daarvoor reed de jeep, waarop de mascotte trots zat, en ging ten richting hoofdstad, waar keizer Haile Selassie het gezelschap zou ontvangen.

Langs de 18 kilometer lange route stonden miljoenen mensen, rijendik.

Voor het paleis werd de stoet ontbonden.

Een select gezelschap mocht daarna het woonvertrek van de heerser betreden.

Nog nimmer had de abebe van zo dichtbij zijn keizer gezien.

Nu was hij zelf het middelpunt.

De keizer vroeg de winnaar bij hem te komen.

Het eerste wat de keizer hem aanreikte was een glas wijn.

Beloningen bleven ook niet uit.

Keizer Haile Selassie waardeerde deze triomf van zijn onderdaan in Room hoogelijk.

Abebe kreeg een nieuwe woning voor zijn gezin.

De hofschilder vereeldigde zijn leven in een serie vierluiken.

De keizer promoveerde hem vervolgens tot sergeant-major.

Daarnaast werd de eenvoudige boerenzoon benoemd tot ridder in de orde van Ethiopië.

Een onderscheiding waar Abebe zelfs nog nooit van had gehoord of gedroomd.

Abebe, die ditmaal op atletiekschoenen liep, maakte geruime tijd deel uit van het middenveld.

Kort daarvoor was hij geopereerd, maar al snel na de ingreep was hij met de loopoefeningen in de heuvels rondom Addis Ababa begonnen.

Bikila Abebe was niet naar Tokio gekomen voor een bijrol.

De lijfwacht des keizers had slechts één doel vrogen.

Als eerste loper in de geschiedenis de marathon Tweemaal achtereen te winnen.

Toen Abebe tussen de 15 en 20 kilometer met een tempovroging zijn strategie voor de resterende afstand duidelijk maakte, was Clark de eerste die moest afhaken.

Na 20 kilometer liep Abebe op kop.

5 Seconden gevolgd door Hogan.

Toen Abebe de grens van 30 kilometer passeerde, was er in geen velden of wegen een achtervolger te zien.

Sterker nog, op dit cruciale punt liet hij de chronometer stilstaan op 1 uur 32 minuten en 50 seconden.

Exact 1 minuut 42 sneller dan ooit een looprad laten registreren.

En dan komt Bikila Abebe triomferend in Twee uur, twaalf minuten, elf seconden.

Het is de beste tijd ooit tot dan toe om een marathon gelopen.

Daarna vergaste de winnaar het publiek op nog wat acrobatiek.

Midden op het grasveld begon hij een serie oefeningen af te werken.

Een en ander nam nog ruim vier minuten in beslag en sloeg het hele stadion met stomheid.

Op één punt schoot de perfecte organisatie van de Japanners tekort.

Tijdens de huldiging van de prijswinnaars van de marathon bleek het volkslied van Ethiopië niet aanwezig te zijn.

De militaire kapel speelde voor Abebe het volkslied van Japan.

Teruggekeerd in Addis Ababa werd Bikila Abebe als een held ingehaald.

Een eenvoudige boerenzoon uit het hooggeberg van Ethiopië had de wereld versteld doen staan.

Nog niet meer in de historie was er één loper geweest die twee maal de marathon had gewonnen.

Onderscheidingen bleven ook nu weer niet uit.

Keizer Haile Selassie had hem voor de tweede maal een gouden horloge geschonken.

Daarnaast had de keizer zijn minister van oorlog opdracht gegeven Bikila Abebe voor de grote verdiensten die hij aan het vaderland bewezen had te promoveren in de officiersrang van eerste luitenant.

Nadat de huldiging voorbij was en Abebe een zeer beroemd mens, begon hij weer aan de trainingen die vooraf gingen aan zijn in agenda genoteerde marathons.

Na 17 kilometer moest hij echter opgeven.

Sportartsen stelden een beenvliesontsteking vast.

Dat was het gevolg van een eerder opgelopen beenbreuk.

ABB kwam bepaald niet als een ongelukkig mens terug in zijn vaderland.

Hij werd door de keizer tot kapitein bevorderd.

In economische opzicht ging hij dus behoorlijk vooruit.

Hij verdiende in die rang 270 Ethiopische dollars.

Hij en zijn 11 jaar jongere vrouw kochten een nieuw huis in het noordelijke deel van Addis Ababa, waar ze met hun vier kinderen gingen wonen.

Verder werd haar auto, merk Volkswagen, zijn eigendom, hetgeen zijn status verhoogde.

En kreeg Abebe dus een waardig opvolger in deze landgenoot.

En dan is er nog een tragedie helaas.

Hij reed in zijn auto ongeveer 75 kilometer te zuiden van de hoofdstad en raakte waarschijnlijk in een slip.

De auto sloeg enkele malen over de kop en Bikila Abebe werd uit de auto geslingerd.

Pas de volgende ochtend werd hij gevonden.

Nadat hij urenlang bij een temperatuur van om en nabij het vriespunt in de kou had gelegen.

Hij was ernstig onderkoeld en werd naar het militair hospitaal vervoerd.

De eerste onderzoeken wezen om een bepaalde verlammingsverschijnselen.

Keizer Haile Selassie gaf opdracht hem met een speciaal vliegtuig naar Engeland te brengen.

In het Stoke Mandeville Hospital, dat een wereldnaam had op het gebied van spieraandoeningen, vonden verdere onderzoeken plaats.

Snel bleek dat zijn zevende halswervel was verschoven, de nek was gebroken en dat hij ernstige beschadigingen aan het rugmerg had opgelopen.

Drie maanden lag hij plat op bed.

Tijdens een vraaggesprek met ABB in het Stoke Mandeville Hospital vertelde hij, er zijn dingen die gewoon gebeuren.

Iemand met een goede gezondheid wordt ziek, iemand wordt invalide.

Die dingen liggen besloten in de plan van God.

Bikila Abebe had in een maandenlange therapie weer het vermogen teruggekregen om het bovenlichaam volledig te gebruiken.

Met zijn benen was het slechter gesteld.

Slechts heel gebrekkig kon hij zich bewegen.

Zijn verdere leven was hij naar een rolstoel gekluisterd.

Hij was zonder twijfel de grootste marathonloper in de geschiedenis.

De dood van Bikila Abebe was een schok voor miljoenen mensen.

Met hem was een sportman van zuiverste water heen gegaan.

Bikila Abebe had met natuurtalent en discipline de wereldtop bereikt.

Hij leefde bescheiden, en had heel wat ontberingen voor lief moeten nemen.

Voor zes uur s'ochtend stond hij op.

Na een paar oefeningen liep hij enkele uren in het heuvelachtige landschap.

Tussen acht en negen kwam hij thuis voor het ontbijt.

Daarna verwisselde ABB het trainingspak voor zijn officiersuniform.

Dagelijks meldde hij zich op het Keizerlijk Pleis.

De avonturen bracht hij thuis door.

Hij genoot van televisie, dronk thee of een glas bier.

De triomfen van Bikila Abebe hebben het werelddeel Afrika de ogen geopend voor de ongekend potentiële mogelijkheden van hun lopers.

De doorbraak van Afrikaanse atleten op de Olympische Spelen en op wereldniveau is voornamelijk aan Abebe toe te schrijven.

Namelijk door de Belg van Dendriessen.

Alle andere heeft hij allemaal gewonnen.