Τα παλιά ραδιοφωνικά αστυνομικά δεν φοβούνταν τη σιωπή. Την χρησιμοποιούσαν σαν όπλο. Ένα τηλέφωνο που μένει ανοιχτό, ένα θερμοκήπιο γεμάτο δηλητήριο, μια γυναίκα που ακούει περισσότερα απ’ όσα έπρεπε — κι ένας κόσμος όπου η ευγένεια λειτουργεί σαν βελούδινο κάλυμμα πάνω από τη σαπίλα. Το «Μια πόρτα οδηγεί στο θάνατο» του Rex Stout και το «Ένα έγκλημα θα γίνει» αγνώστου συγγραφέα ανήκουν σε εκείνη τη μεγάλη εποχή όπου το έγκλημα φορούσε σμόκιν, χαμογελούσε αριστοκρατικά και κρατούσε ποτήρι με κοκτέιλ.

Ο Στάουτ, με τη γνώριμη δεξιοτεχνία του, χτίζει μια ιστορία όπου το θύμα δεν είναι αθώο ούτε μετά θάνατον. Η νεκρή γυναίκα του έργου είχε μάθει να χειρίζεται τους ανθρώπους σαν παιχνίδια θερμοκηπίου — με λίγη ζέστη, λίγο νερό και αρκετό εγωισμό. Το έγκλημα δεν γεννιέται ξαφνικά· ωριμάζει αργά μέσα σε οικογενειακές ταπεινώσεις, καταπιεσμένα πάθη και οικονομικές εξαρτήσεις. Ο Νίρο Γουόλφ και ο Άρτσι Γκούντγουιν κινούνται μέσα σε αυτό το σπίτι σαν δύο διαφορετικές όψεις της λογικής: ο ένας παγερός, σχεδόν τελετουργικός· ο άλλος ζωντανός, ειρωνικός, έτοιμος να μυρίσει το ψέμα πίσω από κάθε βλέμμα.

Κι όμως, όσο δυνατή κι αν είναι η αστυνομική ίντριγκα του Στάουτ, το «Ένα έγκλημα θα γίνει» διαθέτει κάτι πιο ύπουλο: ατμόσφαιρα παράνοιας. Το έργο παίζει με τον ακροατή όπως η νύχτα παίζει με τους ήχους ενός σπιτιού. Μια γυναίκα ακούει μια συνομιλία για φόνο. Άκουσε πράγματι αυτό που νομίζει; Αναγνώρισε σωστά τη φωνή; Ή μήπως ο φόβος της κατασκεύασε μια ενοχή εκεί όπου υπήρχε μόνο υποψία;

Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη δύναμη του ανώνυμου συγγραφέα. Δεν τον ενδιαφέρει μόνο «ποιος είναι ο δολοφόνος». Τον ενδιαφέρει πόσο εύκολα ένας άνθρωπος μπορεί να γίνει αιχμάλωτος της αμφιβολίας του. Το τηλέφωνο λειτουργεί σχεδόν σαν μεταφυσικό αντικείμενο. Οι φωνές παραμορφώνονται, οι προθέσεις μπερδεύονται, η αλήθεια αλλάζει μορφή όπως οι σκιές στους τοίχους όταν πέφτει το βράδυ.

Και στα δύο έργα οι γυναίκες βρίσκονται στο κέντρο ενός κόσμου ανδρικής κυριαρχίας όπου οι σχέσεις είναι συναλλαγές δύναμης. Οι άντρες προστατεύουν, υποπτεύονται, ζηλεύουν, ελέγχουν. Οι γυναίκες επιβιώνουν μέσα σε κοινωνικά προσχήματα, χαμόγελα και ψεύτικη ευγένεια. Αυτό ακριβώς κάνει τα έργα παράξενα σύγχρονα. Σήμερα δεν αλλάξαν τόσο οι άνθρωποι· άλλαξαν τα σκηνικά. Το θερμοκήπιο έγινε πολυτελές διαμέρισμα. Η τηλεφωνική γραμμή έγινε κινητό και εφαρμογή συνομιλιών. Μα η ανάγκη του ανθρώπου να κρύψει την αλήθεια πίσω από «καλή εικόνα» παραμένει ίδια.

Ιδίως το «Ένα έγκλημα θα γίνει» μοιάζει προφητικό για τη δική μας εποχή. Ζούμε μέσα σε μισές πληροφορίες, αποσπασματικές συνομιλίες, ηχογραφήσεις, διαρροές και παρεξηγήσεις. Ένας άνθρωπος ακούει κάτι — κι αμέσως χτίζεται ολόκληρη πραγματικότητα γύρω από αυτό. Αλήθεια ή ψευδαίσθηση; Η κοινωνία σπάνια περιμένει την απάντηση.

Ο Στάουτ, αντίθετα, παραμένει πιο κλασικός. Πιστεύει ακόμη στη λογική, στη μέθοδο, στη σταδιακή αποκάλυψη. Ο άγνωστος συγγραφέας του δεύτερου έργου μοιάζει πιο σκοτεινός. Σαν να ψιθυρίζει ότι η αλήθεια ίσως να μη φωτίζεται ποτέ ολοκληρωτικά.

Κι εκεί βρίσκεται η ομορφιά αυτής της διπλής βραδιάς. Το ένα έργο αναζητά τον ένοχο. Το άλλο αμφιβάλλει αν μπορεί ποτέ να υπάρξει βεβαιότητα. Το ένα κινείται με την πειθαρχία του κλασικού νουάρ. Το άλλο με την ανησυχία ψυχολογικού εφιάλτη.

Όταν πέφτουν οι τίτλοι τέλους, μένει μια δυσάρεστη αλλά αληθινή αίσθηση: οι πιο επικίνδυνοι άνθρωποι δεν είναι εκείνοι που ουρλιάζουν. Είναι όσοι μιλούν χαμηλόφωνα, χαμογελούν ευγενικά και ξέρουν να κρύβουν το δηλητήριο μέσα στην καλή ανατροφή. 🌒

Μια πόρτα οδηγεί στο θάνατο του Ρεξ Στάουτ

Διασκευή: Ντίνος Ταξιάρχης Σκηνοθεσία: Σπύρος Μηλιώνης Ακούγονται οι ηθοποιοί: Ανδρέας Μπάρκουλης, Βασίλης Μητσάκης, Ορφέας Ζάχος, Γιώργος Μοσχίδης, Γιάννης Καλαντζόπουλος, Πέρη Ποράβου

Ένα έγκλημα θα γίνει-αγνώστου συγγραφέως

Ραδιοσκηνοθεσία: Μίκης Νικήτας Ακούγονται οι ηθοποιοί: Ξένια Αρτεμίου, Βάνια Κωνσταντίνου (φωτό), Θεόδουλος Μωρέας, Λουκία Έιμος, Ανδρέσς Ποταμίτης, Γιάννης Ρουσσάκης, Τάκης Σταυρινίδης

📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!

https://www.youtube.com/@angeligeorgia808

Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο

👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support

Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι

👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67

🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖